Alternate Text

Bacteriën uit gefermenteerde voeding signaleren het immuunsysteem

maandag 08 juli 2019
Mensen en mensapen hebben een receptor voor metabolieten van melkzuurbacteriën uit gefermenteerde voeding. Dit leidt vermoedelijk tot anti-inflammatoire activiteit van ons immuunsysteem, zo denken onderzoekers van de universiteit van Leipzig.

 

De consumptie van melkzuurbacteriën – de soort waardoor melk in yoghurt verandert en kool in zuurkool – is om veel redenen gezond. Zo kan het helpen een gezonde darmflora te herstellen, spijsverteringsproblemen te verzachten en de symptomen van prikkelbare darmsyndroom te verminderen. [1, 2] Bovendien zijn veel gefermenteerde voedingsmiddelen rijk aan vitamine C, ijzer en zink, wat allemaal bijdraagt aan een normale functie van het immuunsysteem. [3]


Goed nieuws natuurlijk, maar wetenschappers begrijpen op moleculair niveau nog steeds niet goed hoe dit werkt. Waarom is het nuttig om deze bacteriën op het menu te zetten en hoe beïnvloeden ze ons immuunsysteem? Onderzoekers van de universiteit van Leipzig hebben nu ontdekt dat mensen (en mensapen) een receptor op hun cellen hebben die metabolieten van bacteriën uit gefermenteerde voeding kan waarnemen, wat tot activiteit van immuuncellen leidt, zodra die metabolieten ‘aandokken’ op deze receptor. De studie is gepubliceerd in PLOS Genetics. [4]

 

Derde receptor

Allereerst onderzochten de onderzoekers eiwitten op de celwanden, die hydroxycarbonzuur(HCA)-receptoren worden genoemd. De meeste dieren hebben slechts twee types van deze receptoren, maar mensen en mensapen hebben er drie: HCA1 t/m HCA3. De onderzoekers ontdekten dat een metaboliet, die wordt geproduceerd door de melkzuurbacteriën, D-fenyl melkzuur, sterk bindt aan HCA3, en op die manier het immuunsysteem een seintje geeft dat ze aanwezig zijn. De onderzoekers vermoeden dat mensen en grote apen deze derde receptor hebben, zodat ze in het verleden in staat waren om voedsel te eten dat al begon te bederven (zoals vruchten die op de grond lagen). 

 

Behandeling van inflammatoire ziekten

De studie geeft nieuwe inzichten in de evolutionaire dynamiek tussen microben en de menselijke gastheer en opent wegen voor nieuw onderzoek om de vele positieve effecten van gefermenteerde voeding te begrijpen, zeggen de onderzoekers: “Wij zijn ervan overtuigd dat deze receptor ervoor zorgt dat melkzuurbacteriën gezondheidsvoordelen en anti-inflammatoire effecten hebben. Daarom denken wij dat het kan dienen als potentieel medicijn om inflammatoire ziekten te behandelen.” [5]


De onderzoekers geven tot slot aan dat toekomstige studies helderheid kunnen verschaffen over hoe D-fenyl melkzuur het immuunsysteem beïnvloedt. Tevens kan er dan een antwoord worden gevonden op de vraag of dit metaboliet ook vetcellen beïnvloedt; die hebben namelijk ook deze HCA3-receptoren op hun celwand.

 

Meer over fermenteren

Fermenteren van voeding is een hele oude techniek. Vermoedelijk ontdekten onze voorouders bij toeval hoe voedingsmiddelen hierdoor langer houdbaar werden. Inmiddels weten we dat fermentatie een transformatieproces is, waarbij bacteriën, schimmels of gisten in een voedingsmiddel ervoor zorgen dat koolhydraten (zetmeel en suikers)  omgezet worden in andere metabolieten, wat niet alleen de houdbaarheid, maar ook de smaak, uiterlijk, zuurgraad, geur en/of de verteerbaarheid kan verbeteren. Bovendien is ondertussen duidelijk geworden dat fermentatie helpt om antinutriënten af te breken, zoals fytaten en lectinen, die in zaden, noten, granen en peulvruchten zitten, waardoor gezonde nutriënten uit deze voedingsmiddelen beter opgenomen kunnen worden. [6]


Bij het maken van veel voedingsmiddelen vindt fermentatie plaats, denk aan karnemelk, yoghurt, kwark, water- of melkkefir, kaas, vissaus, salami en zoute haring (van dierlijke oorsprong), zuurkool, azijn, wijn, bier, koffie, zuurdesembrood, augurken, olijven, kimchi, kombucha, azijn, sojasaus, miso, tofu en tempé (plantaardige voedingsmiddelen). Volgens sommige schattingen is een derde van wat mensen eten gefermenteerd, zo schrijft de expert op dit gebied Sandor Katz in zijn boek The Art of Fermentation.

 

Boekentip

U kunt uw cliënt ook aanraden om zelf te fermenteren, niet alleen witte kool, maar ook allerlei andere groenten en fruit zijn geschikt voor fermentatie. Een mooi praktisch kook- en doeboek in dit verband is Verrot lekker, van Christian Weij.

 

Welke gefermenteerde voedingsmiddelen passen in een oervoedingspatroon?

  • Zuurkool, augurken, olijven en alle andere gefermenteerde groenten en noten;
  • Gefermenteerd fruit;
  • Waterkefir;
  • Kombucha;
  • Miso (let erop dat deze gecertificeerd glutenvrij is en uitsluitend is gemaakt van gefermenteerde soja);
  • Vissaus;
  • Zoute haring en andere gefermenteerde vis;
  • Rode wijn;
  • Azijn (alle soorten: bijvoorbeeld appelazijn, balsamico, rode wijnazijn, etc.).


Vanwege de aanwezigheid van caseïne en Neu5GC worden gefermenteerde zuivelproducten afgeraden, ook al is het lactosegehalte door de fermentatie nihil geworden. Een interessant alternatief kan kokosyoghurt zijn.

 

Bronnen

[1] Ritchie, M.L. et al., A meta-analysis of probiotic efficacy for gastrointestinal diseases,
PLoS One.
 2012;7(4):e34938. doi: 10.1371/journal.pone.0034938. Epub 2012 Apr 18, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22529959

[2] Hoveyda, N. et al., A systematic review and meta-analysis: probiotics in the treatment of irritable bowel syndrome, BMC Gastroenterol. 2009 Feb 16;9:15. doi: 10.1186/1471-230X-9-15, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19220890

[3] Maggini S., Selected vitamins and trace elements support immune function by strengthening epithelial barriers and cellular and humoral immune responses, Br J Nutr. 2007 Oct;98 Suppl 1:S29-35, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17922955

Wintergerst, E.S., Contribution of selected vitamins and trace elements to immune function, Ann Nutr Metab. 2007;51(4):301-23. Epub 2007 Aug 28, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17726308

[4] Peters A, Krumbholz P, Jäger E, Heintz-Buschart A, Çakir MV, Rothemund S, et al. (2019), Metabolites of lactic acid bacteria present in fermented foods are highly potent agonists of human hydroxycarboxylic acid receptor 3, PLoS Genet 15(5): e1008145. doi.org/10.1371/journal.pgen.1008145, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17726308

[5] https://medicalxpress.com/news/2019-05-bacteria-fermented-food-human-immune.html

[6] Gupta, R,K,  Reduction of phytic acid and enhancement of bioavailable micronutrients in food grains, J Food Sci Technol. 2015 Feb;52(2):676-84. doi: 10.1007/s13197-013-0978-y. Epub 2013 Apr 24, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25694676  

Bonusan.com/nl maakt gebruik van cookies met als doel de website en onze diensten te verbeteren, Daardoor kunnen we u beter van dienst zijn. Wilt u weten welke cookies wij plaatsen? Lees hier meer informatie.

Internetbureau W3S