Alternate Text

Verhoogt het paleodieet de kans op hartziekten?

maandag 16 september 2019
Paleodieetvolgers hebben meer kans op hartziekten door het gebrek aan volkoren granen en grote porties rood vlees in het menu, zo blijkt uit deze Australische studie. Maar is hier wel ‘onze’ oervoeding onderzocht? Of is het bestudeerde cavemandiet toch wat anders?

 

Mensen die het paleodieet volgen, hebben een dubbele hoeveelheid trimethylamine-n-oxide (TMAO) in hun bloed, een biomarker die gerelateerd is aan hartziekten. Dit blijkt uit een onderzoek Edith Cowan University (Australië), waarin de invloed van het dieet op de darmbacteriën onder de loep werd genomen. De studie is gepubliceerd in European Journal of Nutrition. [1]


Het onderzochte paleodieet adviseert samengevat het eten van (rood) vlees, vis, groenten, noten en beperkt fruit, en sluit granen, peulvruchten, zuivel, zout, geraffineerde suiker en bewerkte oliën uit. Dit dieet wordt in het onderzoek ook wel het caveman-dieet genoemd. Een onderzoeker geeft aan: “De groeiende populariteit van het dieet maakt het belangrijk om de invloed die het heeft op de algehele gezondheid te begrijpen.” [2]


Dit kunnen wij natuurlijk alleen maar onderschrijven. Tegelijkertijd vragen wij ons af of ze in het onderzoek dezelfde voedingsrichtlijnen hebben aangehouden als in onze opleidingen. Hieronder allereerst meer over de resultaten van de studie, daarna geven wij onze visie op rood vlees, resistent zetmeel en verzadigd vet.

 

Invloed op darmgezondheid

Aan deze studie deden 44 paleodieetvolgers mee. In de controlegroep zaten 47 mensen die een traditioneel Australisch menu aten. Van alle deelnemers werd het gehalte trimethylamine-n-oxide (TMAO) in het bloed gemeten. TMAO is een stofje dat in de darmen wordt geproduceerd en wat dus wordt geassocieerd met een verhoogd risico op hartziekten.


Uit de onderzoeksresultaten bleek dat de paleogroep hogere concentraties van de TMAO-producerende darmbacteriën had en twee keer zoveel TMAO in het bloed, in vergelijking met de controlegroep. De onderzoekers vermoeden dat de redenen hiervoor zijn: het gebrek aan volkoren granen in het paleomenu en de grotere porties rood vlees. Verder kwam uit de studie naar voren dat de populatie van gunstige bacteriesoorten lager was in de groep van paleodieetvolgers, wat eveneens geassocieerd was met een verminderde koolhydraatinname, zo gaven zij aan. Tot slot noemden de onderzoekers het verontrustend dat de paleodieetvolgers tweemaal zoveel verzadigd vet aten dan aanbevolen in de officiële richtlijnen.

 

Invloed van volkoren granen en rood vlees

Een onderzoeker legt uit: “We weten dat volkoren granen een goede bron zijn van resistent zetmeel en veel andere fermenteerbare vezels, die essentieel zijn voor de gezondheid van je darmmicrobioom. En omdat TMAO in de darm geproduceerd wordt, kan een gebrek aan volkoren granen de populaties van bacteriën veranderen, wat een hogere productie van dit metaboliet mogelijk maakt. Verder bevat rood vlees een voorloperstofje om TMAO te produceren.”

 

Onze visie

Naar aanleiding van deze onderzoeksresultaten geven wij hier graag kort onze visie – aan de hand van de richtlijnen van de oervoeding – op rood vlees, resistent zetmeel en verzadigd vet.

 

Oervoeding en rood vlees

Het oerdieet is in de Verenigde Staten op de kaart gezet door dr. Loren Cordain, onder de naam: the Paleo Diet Movement. Het verwarrende is dat het populaire cavemandiet ook paleo wordt genoemd, maar dit dieet beveelt met name het eten van (veel) rood vlees aan, wat Cordain juist niet aanraadt. Vandaar dat wij kiezen voor de namen ‘oervoeding’ en ‘oerdieet’, als vertaling van het door hem ontwikkelde dieet.


In het oerdieet adviseren wij om te kiezen voor eiwitbronnen uit alles wat zwemt, rent en vliegt, hierdoor hebben de dieren veel (spier)eiwit: vis, schaal- en schelpdieren, gevogelte (bij voorkeur biologische kip, kalkoen, eend, struisvogel, fazant) en klein wild (konijn, bijvoorbeeld). Bovendien is het uiteraard belangrijk dat de dieren natuurlijke voeding eten en niet worden ‘vetgemest’.  


Wij raden het af om veel vlees van grote zoogdieren, zoals runderen en varkens, te eten. Zoogdierenvlees bevat niet alleen een voorloperstofje van TMAO, maar ook neu5Gc, een eiwit wat veel lijkt op het menselijke Neu5Ac. Omdat het zoveel op elkaar lijkt wordt Neu5GC in eerste instantie niet herkend als lichaamsvreemd, echter: op termijn gaat het immuunsysteem er toch op reageren, met mogelijk een laaggradige ontsteking en ontwikkeling van auto-immuunziekten tot gevolg. [3]

 

Goede bronnen van resistent zetmeel

Onze jager-verzamelaar voorouders hadden een extreem divers microbioom, dankzij hun diverse, vezelrijke voedingspatroon. [4, 5] Het menu was vooral rijk aan groenten, fruit, noten en zaden als bron voor verteerbare en onverteerbare koolhydraten, waaronder resistent zetmeel. Resistent zetmeel is zetmeel (of afbraakproducten van zetmeel), dat niet verteerd wordt in de dunne darm.


Granen, afgekoelde aardappelen en peulvruchten zijn rijke bronnen van resistent zetmeel. Voor de landbouwrevolutie hebben onze voorouders deze echter niet of nauwelijks gegeten.


Het oerdieet raadt het eten van (geraffineerde) granen dan ook af, omdat het allerlei stofjes bevat die onze darmen beschadigen. Hetzelfde geldt voor peulvruchten en planten uit de nachtschadefamilie, zoals aardappelen. De genoemde voedingsmiddelen kunnen bij een gezonde spijsvertering wel af en toe op het menu worden gezet. Tijdens een therapie is het echter beter voor uw cliënt om deze voedingsmiddelen (tijdelijk) volledig te vermijden.

 

Bronnen van resistent zetmeel die wel in het oerdieet passen zijn:

Ongekookte haver (laat het eerst een nachtje weken in water of bijvoorbeeld kokosyoghurt), afgekoelde zoete aardappel, pompoen, groene banaan (voeg het bijvoorbeeld toe aan een smoothie), zaden, noten, arrowroot- en kastanjemeel.

 

Meer informatie over resistent zetmeel

Resistent zetmeel is een type onverteerbare koolhydraat, dat niet verteerd wordt in de dunne darm, en dus onverteerd in de dikke darm terechtkomt. Hier dient het als voeding voor de daar levende gezonde bacteriën. Deze gezonde darmbacteriën (bifidobacteriën, lactobacillen en bacteroïdes) zullen hierdoor in aantallen toenemen, wat gunstig is voor de gezondheid van het microbioom. [6] Bovendien zullen er bij de vertering het resistente zetmeel gezonde vetzuren ontstaan, waaronder boterzuur (of butyraat), wat weer een energiebron is voor de darmwandcellen.


Lees meer over voedingsvezels in dit artikel: Het belang van voedingsvezels

 

Verzadigd vet

Het oerdieet ziet de gezondheidsvoordelen van een gematigde hoeveelheid verzadigd vet in de voeding, en heeft als uitgangspunt dat eerder voeding met een overmaat aan koolhydraten kan leiden tot hart- en vaatziekten. [7] Lees meer over de rol van verzadigde vetten en de invloed van een menu met te veel koolhydraten in deze artikelen:

- Kokosolie, gezond of niet? 

- Sportwetenschappers: verzadigd vet niet slecht


Tot slot een algemene opmerking: het oerdieet zoals wij dit adviseren is in onze ogen een goede basis voor een therapie, met de kanttekening dat ieder mens uniek is, en dat er bij klachten vaak meerdere oorzaken een rol spelen. Het is dus belangrijk om goed naar de specifieke situatie van een cliënt te kijken en een (oer)voedingsadvies op maat te geven.

 

Bronnen

[1] Angela Genoni et al, Long-term Paleolithic diet is associated with lower resistant starch intake, different gut microbiota composition and increased serum TMAO concentrations, European Journal of Nutrition (2019).  DOI: 10.1007/s00394-019-02036-y

[2] https://medicalxpress.com/news/2019-07-heart-disease-biomarker-linked-paleo.html

[3] Vered Padler-Karavani et al., Diversity in specificity, abundance, and composition of anti-Neu5Gc antibodies in normal humans: Potential implications for disease, Glycobiology, Volume 18, Issue 10, October 2008, Pages 818–30,  https://doi.org/10.1093/glycob/cwn072, en https://academic.oup.com/glycob/article/18/10/818/1997766

Varki, A., In the Light of Evolution: Volume IV: The Human Condition. Uniquely Human Evolution of Sialic Acid Genetics and Biology, National Academy of Sciences (US); Avise JC, Ayala FJ, editors.Washington (DC): National Academies Press (US); 2010, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK210017/

[4] Schnorr S, et al. (Apr 2014). Gut microbiome of the Hadza hunter-gatherers. Nature Communications, 5(3654). www.nature.com/ncomms/2014/140415/ncomms4654/full/ncomms4654.html  

Clemente JC, et al. (Apr 2015). The microbiome of uncontacted Amerindians. Science Advances, 1(3). www.advances.sciencemag.org/content/1/3/e1500183.full 

Le Chatelier E, et al. (Aug 2013). Richness of human gut microbiome correlates with metabolic markers. Nature, 500(7464). Retrieved from www.nature.com/nature/journal/v500/n7464/full/nature12506.html

Cotillard A, et al. (Aug 2013). Dietary intervention impact on gut microbial gene richness. Nature, 500(7464). www.nature.com/nature/journal/v500/n7464/full/nature12480.html

Zie voor de overige onderzoeken de referenties in dit artikel: https://thepaleodiet.com/how-the-paleo-lifestyle-optimizes-the-microbiome-part-two/

[5] Guarner, F., Gut flora in health and disease, the Lancet, 2003 Feb 8;361(9356):512-9, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12583961

[6] Lockeyer, S., Health effects of resistant starch, a review,  Nutrition Bulletin

Volume 42, Issue 1, 05 January 2017, https://doi.org/10.1111/nbu.12244,

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/nbu.12244

[7] F.A.J. Muskiet, M.H.A. Muskiet en R.S. Kuipers, Het faillissement van de verzadigd vethypothese van cardiovasculaire ziektes, Ned Tijdschr Klin Chem Labgeneesk 2012; 37: 192-211

https://www.nvkc.nl/sites/default/files/NTKC/2012-3-p192-211.pdf

Bonusan.com/nl maakt gebruik van cookies met als doel de website en onze diensten te verbeteren, Daardoor kunnen we u beter van dienst zijn. Wilt u weten welke cookies wij plaatsen? Lees hier meer informatie.

Internetbureau W3S