Alternate Text

Voeding voor een optimale hersenstofwisseling

woensdag 18 maart 2020

Voor een optimale werking van het brein is het van belang dat de hersenen over voldoende voedingsstoffen beschikken. Cruciaal is de beschikbaarheid van voldoende hersenselectieve nutriënten: de visvetzuren EPA en DHA en de mineralen jodium, ijzer, koper, zink, selenium en magnesium.

 

Onze evolutionaire roots

Wanneer we teruggaan naar onze evolutionaire roots in Afrika, zien we dat voedsel in het land-water-ecosysteem waarin we zijn geëvolueerd en dat rijk is aan hersenselectieve nutriënten, de voorwaarde is geweest om de groei van onze hersenen mogelijk te maken. Er bestaan vrijwel geen planten die voldoende calorieën leveren en tegelijkertijd een goede bron zijn van dit vetzuur. Daarbij komt dat planten op het gebied van omega-3 vooral alfalinoleenzuur te bieden hebben. Ook vlees heeft lage en moeilijk toegankelijke gehaltes DHA. Prooidieren bevatten het vetzuur vooral in de hersenen. Deze werden door de vroege mens dan wel samen met de andere organen opgegeten, maar de sporadische opbrengsten uit de jacht voorzagen geenszins in een voldoende hoge, dagelijkse aanvoer. Daar tegenover staat dat de watervoedselketen juist zeer rijk is aan DHA, EPA en andere hersenselectieve nutriënten. Algen, vis, schelpdieren, zeevruchten, water- en kustplanten bevatten allemaal veel DHA. Oftewel: als je nabij of in het water leeft, is de toevoer van hersenselectieve nutriënten langs diverse wegen gewaarborgd èn relatief makkelijk toegankelijk.

 

Visvetzuren

Van nature komen de meervoudig onverzadigde vetzuren EPA en DHA in vis en schaal- en schelpdieren voor als triglyceriden en in krill als fosfolipiden. Het advies is om eenmaal per week vette vis te eten, maar als we bedenken dat we zijn geëvolueerd in een land-water-ecosysteem, dan ligt voor de hand dat vaker vis en zeegroenten eten beslist geen kwaad kan. Daarmee waarborgen we voldoende aanvoer van bouwstoffen voor de cellen in ons brein, die voor 60 % uit vet bestaan.

 

Mineralen

Ook mineralen zijn belangrijke voedingsstoffen voor ons brein. Voeding uit het land-water-ecosysteem biedt precies die mineralen, die de evolutionaire hersenontwikkeling mogelijk hebben gemaakt en die een voedingsstof zijn voor de hersenen.

 

Jodium en IJzer

Jodium speelt een belangrijke rol in het functioneren van zenuwen. Jodium en ijzer dragen bij aan een normaal geheugen, normale concentratie, aan een normale intelligentie en aan een normaal leervermogen. IJzer en jodium ondersteunen bovendien het energieniveau. Voldoende energie is een voorwaarde voor goed functioneren van de hersenstofwisseling. De beste voedingsbronnen van jodium zijn vis, eieren en schelpdieren

 

Koper en zink

Koper zorgt mede voor het goed functioneren van het zenuwstelsel. Koper en zink leveren een bijdrage aan de bescherming van cellen, waaronder hersencellen, tegen oxidatieve schade. Koper en zink helpen lichaamscellen te beschermen tegen invloeden van buitenaf. Bovendien ondersteunt koper het ijzertransport in het lichaam en bevordert, net als ijzer, de energiestofwisseling in het lichaam, waaronder in de hersenen. Zink draagt net als jodium en ijzer bij aan een normaal geheugen, normale concentratie, aan een normale intelligentie en aan een normaal leervermogen. Koper en zink zijn vooral in substantiële hoeveelheden te vinden in noten en schelpdieren.

 

Selenium

Selenium is een antioxidant. Selenium levert net als koper en zink een bijdrage aan de bescherming van cellen, waaronder hersencellen, tegen oxidatieve schade. Seleium helpt lichaamscellen te beschermen tegen invloeden van buitenaf.  De beste bronnen van selenium zijn vis en schelpdieren.

 

Magnesium

Magnesium is, net als jodium, ijzer en koper, van belang voor het zenuwstelsel. Daarnaast draagt magnesium bij aan hersen- en zenuwfuncties betrokken bij het leervermogen en een normaal psychologisch functioneren. Het is ook nog eens goed voor de gemoedstoestand, de leerprestatie, het concentratievermogen en het geheugen en bevordert, net als koper en ijzer, de energiestofwisseling in het lichaam, waaronder in de hersenen. De belangrijkste bronnen van magnesium zijn donkergroene bladgroenten, appels, zaden, noten, vijgen en citroenen. We vinden het ook in schelpieren.

 

Kennis in de Praktijk

Welke voeding voorziet het best in hersenselectieve nutriënten? Schelpdieren blijken de eenvoudigste bron van àlle hersenselectieve nutriënten en daarnaast bieden vis en eieren een goede basis. Helaas wordt de richtlijn voor visconsumptie door slechts 14% van de Nederlanders gehaald (CBS, 2015). Noten leveren net als schelpdieren voldoende ijzer, koper en zink. Ook leveren ze goede vetten en eiwitten. Binnen de huidige voeding is een combinatie van noten, eieren, vis en schelpdieren in onze voeding dus een verstandige keuze om voldoende hersenselectieve nutriënten binnen te krijgen en daarmee goed voor onze hersenen te zorgen (gebaseerd op Cunnane, 2005). Indien nodig kan voeding worden aangevuld met gerichte suppletie.

 

Referenties

  1. Cunnane SC., Survival of the fattest – the key to human brain evolution, World Scientific Publishing Co., London, 2005.
  2. Cunnane SC, Stewart KM, Human brain evolution – the influence of freshwater and marine food resources, Wiley-Blackwell, New Jersey, 2010.
  3. Dobson JE, The iodine factor in health and evolution, The Geographical Review, 88, 1-18, 1998.
  4. Dyerberg J, Madsen P, Møller JM et al. Bioavailability of marine n-3 fatty acid formulations. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 2010;83:137-141.
  5. Konofal E et al., Iron deficiency in children with attention-deficit/hyperactivity disorder, Arch. Adolesc. Med. 2004; 158(12):1113-1115.
  6. Kozielec T et al., Assessment of magnesium levels in children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD). Res. 1997; 10(2): 143-148.
  7. Kuipers RS, Fatty acids in human evolution: contributions to evolutionary medicine, proefschrift, drukkerij van Denderen, 2012.
Internetbureau W3S

Bonusan.com/nl maakt gebruik van cookies met als doel de website en onze diensten te verbeteren. Daardoor kunnen we u beter van dienst zijn. Wilt u weten welke cookies wij plaatsen? Lees hier meer informatie.

Accepteer Alleen Functionele Cookies