Alternate Text

Waarom we ouder worden door caloriebeperking

donderdag 24 augustus 2017
News detail image
Naar veroudering wordt al meer dan zeventig jaar onderzoek gedaan. Daaruit komt naar voren dat caloriebeperking de meest effectieve strategie is om veroudering te remmen. Maar hoe werkt het? Onderzoekers van het Erasmus MC hebben er een verklaring voor.

Woord vooraf: met caloriebeperking bedoelen we een minder energierijke, maar geen nutriëntarme voeding. Het gaat hier nadrukkelijk niet om crashdiëten waarbij men langdurig zo min mogelijk eet. Verderop in dit artikel gaan we in op een verantwoorde manier van caloriebeperking die duurzame resultaten oplevert.

 

Drie keer zo lang leven      

Onderzoekers van het Erasmus MC en het RIVM hebben ontdekt dat muizen die 30 procent minder eten, ongeveer drie keer zo lang leven. Voor het onderzoek werden speciale muizen gebruikt die sneller verouderen omdat ze genen missen voor DNA-reparatie. Het onderzoek levert mogelijk nieuwe inzichten op voor de behandeling van hersenziekten als alzheimer.

Aanvankelijk werden de muizen niet ouder dan 6 maanden. De onderzoekers probeerden de levensduur te verlengen met een caloriearm dieet. En dat werkte: de muizen werden ongeveer drie keer zo oud. Ook behielden ze 50 procent meer zenuwcellen en hadden ze op latere leeftijd een betere motoriek dan de muizen die mochten eten wat ze wilden.

“De muizen die minder te eten kregen, hadden veel minder DNA-beschadigingen. Dat was vooral duidelijk zichtbaar in het zenuwstelsel”, aldus de onderzoekers.

 

DNA-schade en reparatie

Ook bij gezonde organismen raakt DNA beschadigd. Dit vindt vooral plaats in langzaam of niet-delende cellen, zoals in de hersenen, de skeletspieren en het hart. In de loop van het leven bouwt de schade op. In de genoemde organen ziet men ook de eerste tekenen van ouderdom: vergeetachtigheid, sarcopenie en hartritmestoornissen.

Al het biologische leven beschikt over mechanismen om DNA-schade te beperken en te repareren. Dit is essentieel voor de overleving van het individu. Maar beperken is iets anders dan voorkomen - er blijft altijd een residu van beschadigingen achter. Door de opbouw van schade gaat het organisme steeds minder optimaal functioneren.

Veroudering gaat sneller bij mensen die een minder optimaal herstelmechanisme hebben. Opvallend is dat onderzoek onder 100-jarigen laat zien dat ze in ieder geval één ding gemeen hebben: het DNA-reparatie-eiwit PARP is actiever in het opruimen van oxidatieve DNA-schade dan bij jongere mensen.

Hebben we dan gewoon pech als we niet over een actief PARP-eiwit beschikken? Nee, want er zijn zeker manieren om het schaderesidu te beperken en zelfs op te ruimen. En dat begint allemaal bij wat en hoeveel we eten.

 

Verantwoord calorieën beperken

Allereerst is het belangrijk om calorieën te beperken. Een goede manier om dit te doen is intermittent fasting. Dit is een eetpatroon waarbij men vijf dagen normaal, en twee dagen ongeveer 300 calorieën eet. Diverse onderzoeken tonen aan dat intermittent fasting het lichaam weerbaarder maakt tegen oxidatieve stress. Oxidatieve stress is een  belangrijke factor in het verouderingsproces.

Maar: wanneer men calorieën in de voeding beperkt, moet men er wel voor zorgen dat de nutriëntenvoorziening geborgd blijft. Het antioxidantsysteem in ons lichaam heeft voldoende vitaminen en mineralen nodig om zijn werk goed te kunnen doen. Laten we deze achterwege, dan versnellen we onze veroudering alleen maar. Het is daarom ook op vastendagen belangrijk om te zorgen voor een goede basissuppletie.

 

Waarom is vasten zo gunstig?

Op de vastendagen wordt het lichaam minder belast met oxidatieve stress. Bovendien gaan alle herstelprocessen in het lichaam in een hogere versnelling. Zo wordt in de cellen een metabool reactiepad geactiveerd dat autofagie wordt genoemd. Dit is een soort afvalverwerking: de cellen ruimen de kapotte en niet-functionele eiwitten en eiwitresten op die zich in de cellen hebben opgehoopt.

Sommige wetenschappers zijn van mening dat dit bescherming biedt tegen diverse aandoeningen, waaronder alzheimer. Onderzoek bij ratten (en apen) laat zien dat intermittent fasting in ieder geval de levensduur kan verlengen. In één van deze onderzoeken bleken ratten die om de dag vastten tot aan 83 procent langer te leven dan die niet vastten.

Hoewel dit bij mensen zeker nog niet is aangetoond, is het aannemelijk dat het wel effect heeft; de verklaring ligt namelijk in de voordelen die intermittent fasting oplevert voor de stofwisseling, antioxidantdefensie en op het gebied van gezondheidsmarkers. Dit tezamen kan zeker doorwerken in een langere levensduur.

 

Let op: intermittent fasting is mogelijk niet geschikt voor kinderen, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, ouderen en personen met een te laag gewicht. 

 

Bronnen

  1. Muiras ML, Müller M, Schächter F, Bürkle A (1998), Increased poly(ADP-ribose) polymerase activity in lymphoblastoid cell lines from centenarians, J. Mol. Med. 76 (5): 346–54.
  2. Natura Foundation, 7 gezondheidsvoordelen van Intermittent Fasting, http://www.naturafoundation.nl/?objectID=12904&page=4
  3. Vermeij WP et al., Restricted diet delays accelerated ageing and genomic stress in DNA-repair-deficient mice, Nature. 2016 Aug 24;537(7620):427-431.

Bonusan.com/nl maakt gebruik van cookies met als doel de website en onze diensten te verbeteren, Daardoor kunnen we u beter van dienst zijn. Wilt u weten welke cookies wij plaatsen? Lees hier meer informatie.

Internetbureau W3S