Alternate Text

Graan: meer dan alleen gluten

Dit najaar besteden we extra veel aandacht aan de spijsvertering. De ongunstige uitwerking van gluten op onze spijsvertering – en onze hersenen – passeert dan ook regelmatig de revue. Maar wist u dat er nog meer ongezonde stoffen in graan zitten? Vrij recent ontdekte men nog een andere boosdoener.

Gluten zijn voor de meesten van ons niet zo gunstig. De prolinerijke bindingen in gluten zijn lastig door proteases af te breken in de darm. Daardoor onstaan peptiden (exorfinen) die in verband worden gebracht met diverse glutengerelateerde klachten.

Exorfinen behoren tot de morfineachtige stoffen. Ze kunnen dus ook binden aan receptoren van het endorfinesysteem en zo het beloningssysteem in de hersenen activeren via onder meer dopamineproductie. Dit kan bij gevoelige individuen nadelige psychologische gevolgen hebben, waaronder afhankelijkheid, storingen in de waarneming en ADHD-achtig gedrag.

 

Meer dan alleen gluten

Wanneer na het eten van glutenhoudend voedsel klachten optreden, duidt dat niet altijd op coeliakie of op een allergie tegen tarwe-eiwitten. De laatste jaren komt een derde, minder bekende verstoring aan het licht, waarbij de klachten verdwijnen door een glutenvrij dieet: amylase-trypsineremmers (ook wel ATI's genoemd).

ATI’s zijn natuurlijke eiwitten in granen die bepaalde cellen van het aangeboren immuunsysteem activeren. In dierexperimenteel onderzoek versterken deze ATI's de klachten door de activering van het aangeboren immuunsysteem bestaande ontstekingen en auto-immuunreacties. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat mensen met chronische ontstekingen of auto-immuunziekten op deze wijze een verergering van hun klachten kunnen ervaren na glutenblootstelling.

Daarbij gaat het niet enkel om klachten in het maagdarmgebied, maar worden bijvoorbeeld ook hoofdpijn, migraine, chronische vermoeidheid, spier- en gewrichtsklachten. Deze worden traditioneel in verband gebracht met de consumptie van glutenhoudend voedsel. 

 

Glutenarm of glutenvrij?

Hoeveel mensen aan deze vorm van intolerantie leiden is onbekend, maar een voorzichtige schatting is dat minstens 10% van de bevolking er op enigerlei wijze gevoelig voor is. In tegenstelling tot bij coeliakie is bij deze vorm van overgevoeligheid het waarschijnlijk niet nodig om een strikt glutenvrij dieet te volgen. In de praktijk blijkt een sterke vermindering (van circa 90%) voldoende om de symptomen te laten verdwijnen.

Oude granen, zoals spelt, bevatten al aanmerkelijk (circa 50%) minder ATI's dan modernere soorten. Wie helemaal zeker wil zijn, kiest natuurlijk voor glutenvrij.

 

Bronnen

  1. Fasano A, Sapone A, Zevallos V, Schuppan D. Nonceliac gluten sensitivity. Gastroenterology. 2015 May;148(6):1195–204. http://dx.doi.org/10.1053/j.gastro.2014.12.049
  2. Catassi C, Bai JC, Bonaz B, Bouma G, Calabrò A, Carroccio A, et al. Non-Celiac Gluten sensitivity: the new frontier of gluten related disorders. 2013 Oct;5(10):3839–53. http://dx.doi.org/10.3390/nu5103839
  3. Schuppan D, Pickert G, Ashfaq-Khan M, Zevallos V. Non-celiac wheat sensitivity: differential diagnosis, triggers and implications. Best Pract Res Clin Gastroenterol. 2015 Jun;29(3):469–76. http://dx.doi.org/10.1016/j.bpg.2015.04.002
  4. Pruimboom L, de Punder K. The opioid effects of gluten exorphins: asymptomatic celiac disease. J Health Popul Nutr. 2015;33(24).
  5. Brouns FJPH, van Buul VJ. Effecten van tarweconsumptie op onze gezondheid. Ned Tijdschr voor Voeding & Dië 2013;68(2):7–10.

Bonusan.com/nl maakt gebruik van cookies met als doel de website en onze diensten te verbeteren, Daardoor kunnen we u beter van dienst zijn. Wilt u weten welke cookies wij plaatsen? Lees hier meer informatie.

Internetbureau W3S