Omega 3 in de fysiologie: celmembranen en levensfasen

Inhoud

• De biochemie van vetzuren: natuurlijke omega 3
• Waar haal je het uit? Omega 3 eten
• Omega 3: waar is het goed voor? De fysiologische functies
• Celmembranen: hoe lang duurt het voordat omega 3 werkt?
• Veelgestelde vragen over omega 3 en levensfasen
• Bonusan kwaliteit: supplementen voor gezondheidsprofessionals

De biochemie van vetzuren: natuurlijke omega 3

Omega 3-vetzuren zijn meervoudig onverzadigde vetzuren met een lange koolstofketen. De aanduiding 'omega 3' verwijst puur naar de chemische structuur: de eerste dubbele binding bevindt zich bij het derde koolstofatoom, geteld vanaf het einde van de keten.

In de menselijke voeding onderscheiden we drie belangrijke omega 3-vetzuren:

• ALA (Alfa-linoleenzuur): Een korter plantaardig vetzuur.
• EPA (Eicosapentaeenzuur): Een langer, marien vetzuur met 20 koolstofatomen.
• DHA (Docosahexaeenzuur): Een lang, marien vetzuur met 22 koolstofatomen.

In de natuur komen deze moleculen voor in een zogenaamde triglyceridenvorm. Natuurlijke omega 3 als triglyceride houdt in dat drie vetzuurketens verbonden zijn aan één glycerolmolecuul. Dit is de vorm die het menselijk spijsverteringskanaal herkent. Via de enzymen in de darmen (lipasen) worden de vetzuren losgekoppeld, passeren ze de darmwand en worden ze via de bloedbaan getransporteerd naar de weefsels waar ze nodig zijn.

Waar haal je het uit? Omega 3 eten

Het menselijk lichaam kan ALA niet zelf synthetiseren. Omdat het een essentieel vetzuur is, is het noodzakelijk om voldoende omega 3 te integreren in je dagelijkse voedingspatroon. Het lichaam is in theorie in staat om plantaardig ALA om te zetten in de langere EPA- en DHA-ketens, maar dit enzymatische proces verloopt in de menselijke fysiologie traag. Een directe inname van EPA en DHA is daarom een meer directe manier om de weefsels van deze moleculen te voorzien.

Je haalt deze vetzuren uit verschillende voedingsbronnen:

• ALA: Lijnzaad, walnoten, chiazaad en hennepzaad.
• EPA en DHA: Vette vissoorten zoals wilde zalm, haring, makreel en ansjovis.
• Plantaardige EPA en DHA: Micro-algen. Vissen synthetiseren deze vetzuren niet zelf, maar verkrijgen ze door het eten van algen uit de oceaan. Algenolie is daardoor een directe en zuivere, plantaardige bron.

Omega 3: waar is het goed voor? De fysiologische functies

De fysiologische functies van EPA en DHA zijn in de wetenschap uitgebreid onderzocht en vervolgens beoordeeld door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). Omdat de moleculen structureel deel uitmaken van specifieke weefsels in het lichaam, dragen zij bij aan gerichte lichaamsfuncties.

De wetenschappelijk vastgestelde functies zijn:

• EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart. (Het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA.)
• DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie. (Het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 250 mg DHA.)
• DHA draagt bij tot de instandhouding van een normaal gezichtsvermogen. (Het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 250 mg DHA.)
• DHA en EPA dragen bij tot de instandhouding van de normale bloeddruk. (Bij een dagelijkse inname van 3 g EPA en DHA.)
• DHA en EPA dragen bij tot de instandhouding van normale triglyceridengehalten in het bloed. (Bij een dagelijkse inname van 2 g EPA en DHA.)
• Alfa-linoleenzuur (ALA) draagt bij tot de instandhouding van normale cholesterolgehalten in het bloed. (Het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 2 g ALA.)

*Let op: bij de claims over bloeddruk en triglyceriden stelt de EFSA de voorwaarde dat de aanvullende dagelijkse inname van EPA en DHA samen niet meer dan 5 g mag bedragen.

Celmembranen: hoe lang duurt het voordat omega 3 werkt?

Veel mensen die bewust met hun voeding aan de slag gaan, vragen zich af hoe lang het duurt voordat omega 3 werkt. Het antwoord hierop ligt in het celmetabolisme.

Vetzuren worden na absorptie structureel ingebouwd in de fosfolipidenlaag van celmembranen, zoals in de rode bloedcellen, de weefsels van de hersenen en het hart. Cellen hebben een specifieke levenscyclus; zo leeft een rode bloedcel bijvoorbeeld ongeveer 120 dagen. Het inbouwen van EPA en DHA in deze membranen is een continu fysiologisch proces.

Het kost daarom tijd voordat de vetzuursamenstelling in de membranen (vaak gemeten via de Omega-3 Index) verschuift. Men gaat er binnen de fysiologie vanuit dat het een aantal weken tot enkele maanden de tijd nodig heeft voordat er een nieuwe, stabiele verhouding van vetzuren in de cellen is bereikt. Het is een langdurig proces van structuuropbouw, geen kwestie van uren of dagen.

Veelgestelde vragen over omega 3 en levensfasen

Omega 3 en levensfasen: de rol van EPA en DHA

Binnen de orthomoleculaire fysiologie spreken we niet over abstracte begrippen, maar kijken we concreet naar weefsels en levensfasen. In elke levensfase heeft het lichaam specifieke bouwstoffen nodig. Voor omega 3-vetzuren is vastgesteld dat DHA draagt bij tot de instandhouding van de normale hersenfunctie en DHA draagt bij tot de instandhouding van een normaal gezichtsvermogen. Daarnaast is aangetoond dat EPA en DHA dragen bij tot de normale werking van het hart. Deze fysiologische ondersteuning is van belang voor het behouden van deze lichaamsfuncties gedurende het ouder worden.

Welke vorm kan ik het beste kiezen?

Kies voor een supplement dat de vetzuren aanlevert in de triglyceridenvorm. Dit is de vorm waarin deze moleculen ook van nature in vis of algen voorkomen, waardoor het spijsverteringskanaal ze herkent als biologische bouwstoffen.